Nhiều người nghĩ chỉ rượu mới hại gan, nhưng một loại nước ngọt quen thuộc lại âm thầm gây gan nhiễm mỡ và tăng nguy cơ ung thư. Loại đồ uống này được cả trẻ em lẫn người lớn tiêu thụ hằng ngày mà không hay biết mức độ nguy hiểm. Hiểu rõ để kịp thời thay đổi trước khi quá muộn.
“Nước hạnh phúc” nhưng lại là “nước hại gan”
Sức hấp dẫn của đồ uống ngọt đến từ vị ngọt dễ gây nghiện. Một ly trà sữa béo, một lon nước ngọt có ga, một chai trà chanh mát lạnh hay cốc nước ép trái cây đóng chai – tất cả đều có điểm chung là chứa lượng đường cao hoặc chất tạo ngọt thay thế. Nhiều trẻ nhỏ xem chúng như phần thưởng sau giờ học, người lớn coi đó là cách giải khát nhanh hoặc đơn giản là thói quen khó bỏ.
Nhưng đằng sau cảm giác thích thú tức thì là một vòng xoáy có hại cho gan. Gan phải xử lý toàn bộ lượng đường dư thừa này và chịu gánh nặng lâu dài.
Khi gan phải “oằn mình” vì đường
Trong các loại đường được đưa vào đồ uống, fructose là chất đáng lo ngại nhất. Khác với glucose – chất được các tế bào trong cơ thể sử dụng – fructose được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Khi uống quá nhiều thức uống ngọt, gan phải làm việc quá tải, dần dần tạo ra lượng mỡ thừa tích tụ giữa các tế bào gan.
Ở một số nước, tỉ lệ người trẻ mắc gan nhiễm mỡ đã tăng đáng kể, gắn liền trực tiếp với thói quen uống đồ ngọt nhiều hơn ăn trái cây tươi hoặc uống nước lọc.
Đồ uống ngọt quen thuộc có thể âm thầm gây gan nhiễm mỡ nếu dùng thường xuyên.
Không chỉ đồ ngọt “thật”, mà đồ ngọt “giả” cũng hại gan
Nhiều người nghĩ rằng chuyển sang uống nước không đường, trà sữa “zero sugar” hay nước có ga “diet” sẽ an toàn hơn. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào chất tạo ngọt nhân tạo như aspartame, sucralose hoặc acesulfame K cũng có thể gây rối loạn chuyển hóa. Những chất này không cung cấp năng lượng nhưng vẫn tác động lên hệ vi sinh đường ruột – yếu tố có vai trò quan trọng trong sức khỏe gan.
Bảo vệ gan bắt đầu từ thói quen hằng ngày
Bên cạnh việc hạn chế nước ngọt, gan cần được bảo vệ bằng các thói quen ổn định lâu dài:
Giữ cân nặng hợp lý, đặc biệt là vòng eo – yếu tố liên quan chặt chẽ đến gan nhiễm mỡ.
Ăn uống cân bằng, giảm đồ chiên rán và tinh bột tinh chế.
Vận động 30 phút mỗi ngày bằng các hoạt động nhẹ đến trung bình.
Ngủ đủ, tránh stress kéo dài – vì căng thẳng cũng khiến bạn thèm đồ ngọt nhiều hơn.
Khám sức khỏe định kỳ, theo dõi men gan và siêu âm gan ít nhất 1 lần/năm.
Đồ uống ngọt mang lại cảm giác dễ chịu trong tích tắc, nhưng lại là chiếc “bẫy” lâu dài đối với sức khỏe gan. Điều đáng sợ nhất là chúng không gây đau, không gây triệu chứng rõ rệt, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi gan đã tổn thương nặng.
Thay đổi thói quen không phải ngày một ngày hai, nhưng mỗi lựa chọn bớt đi một ly đồ uống ngọt hôm nay chính là một bước để bảo vệ lá gan cho tương lai.