Một nghiên cứu quy mô lớn mới công bố cho thấy, những người uống loại nước này mỗi ngày có nguy cơ mắc UT thực quản cao gần gấp 6 lần so với nhóm không sử dụng. Kết quả đang khiến nhiều người không khỏi giật mình vì đây là thức uống quen thuộc trong đời sống hàng ngày.
Năm 2016, Cơ quan Nghiên cứu UT Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp việc tiêu thụ đồ uống ở nhiệt độ trên 65°C vào nhóm 2A – tức “có thể gây UT cho con người”. Đáng lưu ý, cảnh báo này liên quan đến nhiệt độ của thức uống chứ không nhắm vào riêng trà, cà phê hay bất kỳ loại đồ uống cụ thể nào.
Kết luận của IARC dựa phần lớn trên dữ liệu tại Nam Mỹ, nơi người dân có thói quen uống maté – một loại trà thảo mộc truyền thống – ở mức nhiệt khoảng 70°C. Tại đây, nhóm uống maté rất nóng và thường xuyên được ghi nhận có nguy cơ UT thực quản cao hơn rõ rệt. Các nghiên cứu sau đó ở Trung Đông, châu Phi và một số nước châu Á cũng cho thấy xu hướng tương tự ở những người duy trì thói quen uống đồ uống “nóng bỏng” trong thời gian dài.
Trước đây, dữ liệu tại châu Âu còn hạn chế nên các nhà khoa học khá thận trọng khi mở rộng kết luận. Tuy nhiên, một nghiên cứu công bố năm 2025 trên gần 500.000 người trưởng thành tại Vương quốc Anh đã cung cấp thêm bằng chứng đáng chú ý. Kết quả cho thấy, những người uống từ 8 cốc trà hoặc cà phê rất nóng mỗi ngày có nguy cơ mắc UT thực quản cao gần gấp 6 lần so với nhóm không uống đồ uống nóng. Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng nguy cơ gia tăng chủ yếu tập trung ở nhóm tiêu thụ lượng lớn và kéo dài nhiều năm, thay vì chỉ do thói quen uống nóng thỉnh thoảng.
Nhiệt độ cao gây hại ra sao?
Giải thích được chấp nhận rộng rãi nhất hiện nay là hiện tượng “chấn thương nhiệt”. Khi chất lỏng quá nóng đi qua thực quản, lớp niêm mạc mỏng manh có thể bị bỏng nhẹ. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên trong thời gian dài, các tế bào buộc phải tái tạo liên tục, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện những biến đổi bất thường.
Giải thích được chấp nhận rộng rãi nhất hiện nay là hiện tượng “chấn thương nhiệt”.
Giả thuyết này đã được đặt ra từ gần một thế kỷ trước và ngày càng được củng cố bằng các nghiên cứu hiện đại. Thí nghiệm trên động vật cho thấy những con chuột uống nước ở mức 70°C xuất hiện tổn thương tiền UT sớm và nhiều hơn so với nhóm dùng nước ở nhiệt độ thấp hơn. Một số chuyên gia còn cho rằng nhiệt độ cao có thể làm suy yếu lớp bảo vệ tự nhiên của thực quản, khiến cơ quan này dễ bị tác động bởi axit dạ dày trào ngược. Khi chấn thương nhiệt kết hợp với viêm mạn tính, nguy cơ tổn thương kéo dài theo thời gian có thể gia tăng.
Không chỉ nóng, mà còn là cách uống
Rủi ro không nằm ở riêng nhiệt độ, mà còn phụ thuộc vào thói quen sử dụng. Một nghiên cứu đo trực tiếp nhiệt độ trong thực quản cho thấy kích cỡ ngụm uống ảnh hưởng rõ rệt đến mức tăng nhiệt. Chỉ một ngụm lớn khoảng 20 ml cà phê ở 65°C có thể khiến nhiệt độ thực quản tăng thêm tới 12°C – đủ gây “sốc nhiệt” cục bộ. Trong khi đó, uống từng ngụm nhỏ, chậm rãi và cách quãng giúp hạn chế biến động nhiệt đột ngột.
Trên thực tế, cà phê thường được pha ở gần điểm sôi, nhiều cửa hàng phục vụ đồ mang đi ở mức 85–90°C để giữ nóng lâu hơn. Tuy nhiên, một số phân tích cho rằng khoảng 57–60°C là mức lý tưởng hơn: vẫn đảm bảo hương vị nhưng giảm đáng kể nguy cơ gây tổn thương nhiệt.
Trên thực tế, cà phê thường được pha ở gần điểm sôi, nhiều cửa hàng phục vụ đồ mang đi ở mức 85–90°C để giữ nóng lâu hơn.
Khuyến nghị từ chuyên gia
Các bác sĩ tiêu hóa khuyên nên chờ vài phút trước khi uống để nhiệt độ giảm bớt, mở nắp cốc để tản nhiệt nhanh hơn, khuấy hoặc thêm sữa, nước mát nếu cần. Quan trọng nhất là thử bằng ngụm nhỏ trước khi uống nhiều.
Điểm mấu chốt không phải từ bỏ trà hay cà phê, mà là điều chỉnh cách thưởng thức. Uống quá nóng, quá nhanh và duy trì thói quen đó trong nhiều năm mới là yếu tố làm gia tăng nguy cơ. Chậm lại một chút không chỉ tốt cho thực quản mà còn giúp cảm nhận trọn vẹn hương vị của thức uống.