Trung Quốc, Ấn Độ nhận tin buồn từ Iran, Nga bất ngờ đón niềm vui lớn
Ngược lại với Trung Quốc và Ấn Độ, Nga lại đang đứng trước một cơ hội lớn từ xung đột Trung Đông.
Cột khói lớn bốc lên phía sau Tháp Tự do Azadi ở Tehran (Iran), ngày 3/3. Ảnh: AFP
Mỹ – Israel bắt đầu phát động chiến dịch tập kích Iran từ ngày 28/2. Chiến dịch này khiến Tehran tiến hành các cuộc tấn công đáp trả trên khắp Trung Đông. Theo Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran, có hàng nghìn nhà cửa, trung tâm thương mại bị hư hại do các cuộc không kích của Israel, Mỹ. Trong đó, Tehran thiệt hại nặng nhất.
Bên cạnh những thiệt hại trên, có một mặt hàng đang có nhiều biến động gây ảnh hưởng tới nhiều quốc gia trên toàn cầu. Đó là dầu .
Trên thực tế, xung đột ở Trung Đông đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến nhiều quốc gia rơi vào tình cảnh khó khăn. Nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội cho Nga tăng xuất khẩu dầu thô, từ đó cải thiện về nguồn thu ngân sách.
Trên thực tế, Ấn Độ rất dễ tổn thương trước các cú sốc nguồn cung. Lượng dầu thô dự trữ của quốc gia này chỉ đủ dùng trong 25 ngày; trong khi đó tồn kho dầu diesel, xăng và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) của các nhà máy lọc dầu cũng hạn chế. Một nguồn tin trong chính phủ Ấn Độ cho biết, quốc gia này đang tìm lựa chọn thay thế nếu xung đột Trung Đông kéo dài hơn 10 – 15 ngày.
Ấn Độ đang tìm lựa chọn thay thế về nguồn cung dầu nếu xung đột Trung Đông kéo dài hơn 10 – 15 ngày. Ảnh: Getty
Tương tự như Ấn Độ, theo tờ Financial Times, giới phân tích cho rằng căng thẳng tại Trung Đông sẽ khiến Trung Quốc xích lại gần Nga hơn. Cụ thể, quốc gia tỷ dân có khả năng mất nguồn cung dầu Iran giá rẻ, cũng như phải đối mặt thời kỳ gián đoạn dài hạn trên thị trường năng lượng.
Trung Quốc hiện này là quốc gia nhập khẩu dầu và khí đốt lớn nhất thế giới, với khoảng 13% dầu thô mua từ Iran. Đáng chú ý, có gần 30% lượng dầu và 25% khí đốt của quốc gia này nhập khẩu phải đi qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận tải năng lượng huyết mạch toàn cầu, nhưng nay gần như đình trệ kể từ đợt tập kích của Mỹ và Israel vào Iran vào ngày 28/2.
Nga “hưởng lợi” lớn
Theo các chuyên gia, việc gián đoạn nguồn cung dầu khí tại Trung Đông sẽ giúp Nga hưởng lợi đáng kể. Ảnh: Reuters
Trong khi đó, theo Reuters, nguồn tin thân cận cho biết có khoảng 9,5 triệu thùng dầu thô của Nga đang ở trên các tàu gần với vùng biển của Ấn Độ, có thể cập cảng của quốc gia này trong vài tuần. Dù nguồn tin này cũng không tiết lộ về điểm đến ban đầu của lô hàng, nhưng cho biết Nga sẵn sàng chuyển hướng bán cho Ấn Độ, nhằm bù đắp ảnh hưởng từ nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn.
Bên cạnh đó, giới quan sát cũng nhận định rằng, việc gián đoạn nguồn cung dầu khí tại Trung Đông và giá năng lượng thế giới tăng mạnh trong vài ngày qua sẽ giúp Nga hưởng lợi đáng kể.
Thực tế giá dầu xuất khẩu của Nga tăng từ dưới 40 USD mỗi thùng vào tháng 12/2025 lên mức 62 USD hiện tại. Nguyên nhân là do lo ngại chiến sự và hoạt động hàng hải tại Vùng Vịnh đình trệ. Dầu Nga vẫn giao dịch với giá thấp hơn so với dầu Brent (khoảng 84 USD). Nhưng giá của loại dầu này cũng đã vượt mức 59 USD mỗi thùng mà Bộ Tài chính Nga giả định để tính toán kế hoạch ngân sách năm 2026. Nguồn thu thuế từ dầu và khí đốt chiếm tới 30% ngân sách của Nga
Hơn nữa, việc Qatar, quốc gia cung cấp khí đốt lớn cho toàn cầu, ngừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) càng làm tăng cạnh tranh với các lô hàng còn lại, bao gồm nguồn cung từ Nga.
Đáng chú ý, Ấn Độ và Trung Quốc là các khách hàng lớn của dầu Nga, kể từ xung đột với Ukraine năm 2022. Hiện nay, “đội tàu bóng tối” là tàu chở dầu có chủ sở hữu không rõ ràng và được sử dụng để né các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Ông Simone Tagliapietra, chuyên gia năng lượng tại viện nghiên cứu Bruegel ở Brussels, cho biết: “Nga là bên hưởng lợi lớn từ biến động năng lượng liên quan đến xung đột. Giá dầu tăng đồng nghĩa nguồn thu của chính phủ cũng lớn hơn”.
Đồng quan điểm, bà Amena Bakr, nhà phân tích Trung Đông và OPEC+ tại hãng dữ liệu Kpler nhận định rằng, khi nguồn dầu Trung Đông đối mặt gián đoạn logistics, thì Ấn Độ và Trung Quốc đều có động lực lớn hơn để tăng phụ thuộc vào nguồn cung từ Nga.
Tàu ở Eo biển Hormuz ngày 2/3/2026. Ảnh: Reuters
Do tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như tê liệt nên Iraq và Qatar đã phải ngừng một phần hoạt động sản xuất dầu, khí đốt. Theo đó, Iraq giảm sản lượng thêm 1,5 triệu thùng dầu mỗi ngày vì sắp hết chỗ lưu trữ khi không có tàu chở dầu đến vận chuyển. Tương tự, Qatar cũng dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vì các tàu không thể đi qua eo biển Hormuz.
Thị trường giá dầu thế giới tăng vọt trong những ngày qua, vì nguồn cung toàn cầu ngày càng gián đoạn bởi xung đột tại Trung Đông. Giá dầu thô Mỹ cũng tăng nhanh hơn Brent, trong bối cảnh Mỹ cho biết có thể can thiệp vào thị trường hợp đồng tương lai để hạn chế đà tăng của giá năng lượng.
Đáng chú ý, ngày 5/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định không lo ngại việc giá xăng tại Mỹ tăng do xung đột với Iran leo thang. Trong cuộc phỏng vấn với hãng Reuters, Tổng thống Trump cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ mới là ưu tiên hiện tại. Ông cũng nói rằng Mỹ muốn tham gia vào việc lựa chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran.
Bài tham khảo nguồn: Reuters, AP, CNN