Biến thể COVID-19 BA.3.2 xuất hiện: Bộ Y tế khuyến cáo gì và người dân cần làm gì?

Một biến thể COVID-19 mới đang được ghi nhận tại ít nhất 23 quốc gia – nhưng cả WHO lẫn CDC Mỹ đều xếp nó vào nhóm “đang theo dõi” với nguy cơ sức khỏe cộng đồng ở mức thấp. Bộ Y tế Việt Nam sáng 29/3 đã chính thức thông tin và khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cũng không chủ quan.

Biến thể BA.3.2 được WHO ghi nhận lần đầu tại Nam Phi ngày 22/11/2024. Đến nay, chưa có bằng chứng cho thấy biến thể này làm gia tăng mức độ bệnh nặng, số ca nhập viện hoặc tử vong. Vắc-xin COVID-19 hiện hành vẫn tiếp tục có hiệu quả trong phòng bệnh nặng và tử vong.

BA.3.2 là biến thể gì và tại sao được chú ý?

Theo Người Lao Động, dẫn thông tin từ WHO và CDC Mỹ, BA.3.2 là biến thể SARS-CoV-2 thuộc dòng Omicron, hiện được xếp vào nhóm “đang theo dõi” – phân loại thấp hơn nhóm “đáng lo ngại” hay “cần quan tâm” vốn được áp dụng với các biến thể nguy hiểm hơn trong quá khứ. Đây là mức đánh giá rủi ro thấp đối với sức khỏe cộng đồng so với các dòng Omicron đang lưu hành.
Điểm khiến giới khoa học chú ý là BA.3.2 có một số thay đổi về đặc tính kháng nguyên và khả năng né tránh miễn dịch trong điều kiện phòng thí nghiệm. Nói đơn giản hơn: biến thể này có thể “qua mặt” hệ miễn dịch tốt hơn một số biến thể trước đó. Điều này giải thích tại sao nó đang có xu hướng gia tăng tại nhiều quốc gia.
Tuy nhiên, có sự khác biệt quan trọng giữa “né tránh miễn dịch tốt hơn” và “gây bệnh nặng hơn”. Đến nay chưa có bằng chứng cho thấy BA.3.2 gây ra bệnh nặng hơn hay làm tăng tỷ lệ nhập viện hoặc tử vong – điều này là quan trọng nhất với người dân.

Vắc-xin hiện có còn tác dụng không?

Câu hỏi quan trọng nhất mà nhiều người đặt ra: vắc-xin COVID-19 hiện tại còn bảo vệ được trước BA.3.2 không? Câu trả lời từ WHO là có – các vắc-xin COVID-19 hiện hành vẫn tiếp tục có hiệu quả trong phòng bệnh nặng và tử vong. Vắc-xin có thể không ngăn được hoàn toàn việc nhiễm bệnh (đặc biệt với biến thể có khả năng né tránh miễn dịch tốt), nhưng vai trò quan trọng nhất của vắc-xin – giảm nguy cơ diễn tiến nặng và tử vong – vẫn được duy trì.

Lấy mẫu xét nghiệm COVID-19 tại cơ sở y tế. Ảnh minh họa

Các chuyên gia nhấn mạnh vắc-xin vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng và tử vong, đặc biệt với người cao tuổi, người có bệnh nền và nhóm nguy cơ cao. Đây là lý do tại sao Bộ Y tế tiếp tục khuyến cáo người dân duy trì việc tiêm vắc-xin theo khuyến nghị của cơ quan y tế.

Tình hình tại Việt Nam và khuyến cáo của Bộ Y tế

Tại Việt Nam, năm 2025 ghi nhận hàng trăm ca mắc COVID-19 tại nhiều tỉnh, thành phố – không có ca tử vong. Các địa phương có số ca cao gồm Hà Nội, Hải Phòng và TP.HCM. Đây là bối cảnh dịch tễ học để đánh giá mức độ lo ngại khi BA.3.2 xuất hiện.
Bộ Y tế cho biết tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình dịch và các biến thể lưu hành trên thế giới, đồng thời chỉ đạo hệ thống y tế dự phòng và cơ sở khám chữa bệnh tăng cường giám sát, phát hiện sớm, đánh giá nguy cơ và sẵn sàng ứng phó khi cần thiết.
Khuyến cáo cụ thể của Bộ Y tế với người dân: không hoang mang nhưng cũng không chủ quan; chủ động theo dõi sức khỏe; thực hiện vệ sinh cá nhân; đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ – đặc biệt với người cao tuổi, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai và các nhóm nguy cơ cao. Ngoài ra, duy trì các biện pháp phòng dịch cơ bản như đeo khẩu trang ở nơi đông người, xét nghiệm khi có triệu chứng và tiêm vắc-xin theo khuyến nghị.

Nhóm nào cần thận trọng nhất?

Dù BA.3.2 chưa cho thấy bằng chứng gây bệnh nặng hơn ở quần thể chung, nhưng kinh nghiệm từ các biến thể Omicron trước đây cho thấy nguy cơ không đồng đều giữa các nhóm dân số. Những người cần thận trọng nhất bao gồm người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, người có bệnh nền như tiểu đường, tim mạch, bệnh phổi mãn tính, suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi.
Với các nhóm này, Bộ Y tế khuyến cáo cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt, ho, khó thở hoặc mất vị giác, khứu giác – không nên tự theo dõi tại nhà kéo dài mà không được đánh giá y tế. Nếu bạn đang chăm sóc người thuộc nhóm nguy cơ cao, việc hạn chế tiếp xúc khi bản thân có triệu chứng hô hấp là biện pháp bảo vệ quan trọng.
Nếu bạn đang gặp khó khăn tâm lý liên quan đến lo lắng về dịch bệnh, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia sức khỏe tâm thần hoặc liên hệ đường dây hỗ trợ sức khỏe tâm thần quốc gia để được tư vấn.
BA.3.2 đang được theo dõi tại 23 quốc gia nhưng chưa có bằng chứng gây bệnh nặng hơn – đây là thông tin quan trọng nhất người dân cần nắm. Theo dõi cập nhật từ Bộ Y tế và WHO trong những tuần tới để biết thêm thông tin khi có dữ liệu mới về biến thể này.